نزاع كرده و . . . ، خوب اين بدن كه اينجا در زير اين پتو خوابيده است ، پس چطور در عالم خواب به اين طرف و آن طرف مىرود ؟ همه اينها با بدن مثالى است و پس از مرگ هم روح در همان قالب مثالى كه بدن برزخى ناميده مىشود ادامه حيات مىدهد . بدن مثالى در باطن همين بدن و از سنخ عالم ديگر است منتها در عالم برزخ واضح تر و روشن تر مىشود ، و پرسش عالم پس از مرگ هم لازم نيست از اين بدن خاكى باشد ، و حتّى مثل مرحوم مجلسى و بزرگان ديگرى كه مىخواهند عالم مجرّدات را قبول نكنند ، تا اين مقدار را قبول كرده اند كه : « القبر روضة من رياض الجنّة او حفرة من حفر النّيران » ( 1 ) قبر باغى از باغهاى بهشت يا گودالى از گودالهاى آتشهاست . لذا مقصود بدن مثالى است و اصولا هم در عالم پس از مرگ با آن بدن كار دارد و بدنِ واقعىِ او هم در عالم پس از مرگ همان بدن مثالى است . من بارها اين مثال را زده ام كه : اگر شما قدرت جمع آورىِ همه اجزائى را كه تاكنون از بدنتان جدا شده داشته باشيد و جمع آورى كنيد ، ممكن است چند بدن مانند اين بدنِ فعلى شما بهوجود آيد . حال اگر از شما بپرسيم كدام يك از اين بدنها مال شماست ، جواب مىدهيد : اينها در زمانهاى گذشته بدن من بوده و بدن فعلى من همين است كه به وسيله روحم اداره مىشود . پس سخن ما نيز اين است كه اين بدن فعلى هم پس از خارج شدن روح همين حكم را دارد و همان گونه كه روح شما به مرور زمان با بدنهاى گذشته وداع كرده با اين بدن هم وداع كرده است ، اين بدن

--> 1 - مرحوم مجلسى در بحارالانوار ، ج 6 ، ص 202 تا 282 ، باب 8 كتاب العدل و المعاد ، آيات و روايات و اقوال بزرگان را راجع به برزخ و قبر و عذاب و سؤال و جواب آن جمع آورى كرده است و جمله « القبر روضة من رياض الجنّة او حفرة من حفر النّيران » را در چند مورد ( مانند صفحه 214 از قول امام سجّاد ( عليه السلام ) و در صفحه 218 از قول حضرت على ( عليه السلام ) ) آورده است .